NỘI DUNG, GIÁ TRỊ TINH THẦN “7 DÁM” CỦA CÁN BỘ QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

Trung tá, TS Trần Thùy Linh -

Phòng Sau đại học, Học viện Chính trị

Email: Linh.hvct [email protected]

1. Đặt vấn đề

Tinh thần “7 dám” của cán bộ Quân đội nhân dân Việt Nam là tổng hòa những phẩm chất của cán bộ Quân đội phản ánh bản lĩnh, dũng khí, ý chí quyết tâm không ngại khó, không ngại khổ, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, quyết liệt trong hành động, sẵn sàng chấp nhận hy sinh để làm những việc khó, việc mới… vì sự nghiệp xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đây là sự kế thừa, phát triển lên tầm cao mới theo đường lối, quan điểm của Đảng; truyền thống tốt đẹp của văn hóa Việt Nam, bản lĩnh, trí tuệ, cốt cách, dũng khí của con người Việt Nam trong chiều dài lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước; những phẩm chất tốt đẹp, bền vững trong nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ”, được thể hiện ở những chuẩn mực phẩm chất, năng lực cán bộ Quân đội trong thời kỳ mới. Tinh thần “7 dám” của cán bộ Quân đội hướng đến mục tiêu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, củng cố, tăng cường tiềm lực, sức mạnh quốc phòng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, hùng cường và cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc của Nhân dân.

Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Nội dung tinh thần “7 dám” của cán bộ Quân đội

Một là, “dám nghĩ” của cán bộ Quân đội

“Dám nghĩ” là phẩm chất đầu tiên, có ý nghĩa quyết định trong thực hiện “7 dám” của cán bộ Quân đội. “Dám nghĩ” đòi hỏi ở cán bộ Quân đội tư duy độc lập, chủ động theo hướng tích cực, phân tích, nhìn nhận khách quan, toàn diện những vấn đề đặt ra trong thực tiễn ở từng cơ quan, đơn vị một cách khoa học, từ đó mạnh dạn đề ra các chủ trương, giải pháp đưa cơ quan, đơn vị phát triển. “Dám nghĩ” thể hiện “tâm, tầm, trí” của người cán bộ Quân đội. Đó là sự trăn trở, lo lắng của cán bộ Quân đội đối với nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị; luôn suy nghĩ để tìm ra cái mới, cách làm mới, làm hiệu quả trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong quản lý, chỉ huy bộ đội và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo phạm vi trách nhiệm quyền hạn, vì lợi ích của tập thể, của Quân đội, chứ không phải nhằm mưu lợi cá nhân. Dám vượt qua ngại ngần, khắc phục tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm, e ngại, bảo thủ, trì trệ; dám đổi mới tư duy, thẳng thắn dưa ra những ý tưởng mới, sáng tạo, phù hợp với yêu cầu của tình hình mới; dám đi tiên phong hành động, không chỉ dừng lại ở ý tưởng mà còn dám triển khai, hiện thực hóa vì lợi ích chung; mạnh dạn phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Mạnh dạn đề xuất sáng kiến trong chuyển đổi số, cải tiến kỹ thuật, ứng dụng công nghệ; tích cực tham gia vào các diễn đàn hiến kế xây dựng đơn vị.

Hai là, “dám nói” của cán bộ Quân đội

Dám nói” là phẩm chất cao quý của người cán bộ Quân đội, được biểu hiện ở việc đưa ra quan điểm, chính kiến riêng một cách đúng đắn, dám đấu tranh bảo vệ quan điểm của mình, không phụ thuộc vào bất kì ai, không ngại khó, ngại khổ, có nghị lực, quyết tâm để thực hiện được những quan điểm, dự định của bản thân mình đã đặt ra. “Dám nói” là nói đúng quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nói có văn hóa; nói những vấn đề không giáo điều, sách vở mà gắn với thực tiễn của cơ quan, đơn vị, từ đòi hỏi của đổi mới và yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của cán bộ, đảng viên, quần chúng. “Dám nói” thể hiện dũng khí, tính cương trực, thẳng thắn, sự công tâm của cán bộ Quân đội khi nhận định, xem xét, giải quyết tốt các vấn đề nảy sinh trong quá trình lãnh đạo, quản lý, chỉ huy bộ đội và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn... Dám nói sự thật, nói thẳng, nói đúng, dũng cảm phản ánh đúng thực trạng, kể cả những khó khăn, vướng mắc, sai phạm, không sợ bị trù dập; dám tham mưu, đề xuất giải pháp, đưa ra ý kiến, sáng kiến mới mẻ, dám nghĩ, dám làm để giải quyết vấn đề, đổi mới phương thức công tác, đặc biệt trong kỷ nguyên số. Dám phê bình và tự phê bình, luôn chịu trách nhiệm về lời nói của mình, sẵn sàng lắng nghe và sửa chữa khuyết điểm, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh; lời nói đi đôi với việc làm, không nói suông, nói để lấy thành tích mà không làm được.

Ba là, “dám làm” của cán bộ Quân đội

“Dám làm” thể hiện bản lĩnh, năng lực tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao của người cán bộ Quân đội. “Dám làm” thể hiện tính quyết đoán và trách nhiệm của người cán bộ Quân đội trong công việc; là năng lực tham mưu, đề xuất, xây dựng, ban hành nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, chương trình hành động; là khả năng tổ chức quản lý, chỉ huy, điều hành đơn vị một cách kiên quyết, kiên trì với các biện pháp tổ chức thực hiện khoa học, hợp lý, chính xác, phát huy hiệu quả trên thực tế. “Dám làm” thể hiện rõ năng lực, trình độ của cán bộ Quân đội, tính tổ chức, tính khoa học, cụ thể và tính hiệu quả trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Dám hành động quyết liệt, không dừng lại ở tư duy hay lời nói, cán bộ phải chuyển hóa nghị quyết, chỉ thị thành hành động cụ thể trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và công tác. Dám vượt qua rào cản, sẵn sàng từ bỏ những thói quen cũ, lạc hậu, trì trệ để áp dụng những phương pháp quản lý, huấn luyện quân sự hiện đại; mọi hành động “dám làm” phải xuất phát từ mục tiêu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, không vì lợi ích cá nhân hay nhóm.

Bốn là, “Dám chịu trách nhiệm” của cán bộ Quân đội

“Dám chịu trách nhiệm” là sự thể hiện vai trò, trách nhiệm của cán bộ Quân đội gắn với chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; là hành động gương mẫu, đầu tàu của cán bộ trước mọi công việc, luôn sẵn sàng đón nhận cả thành công và những thất bại, rủi ro ngoài ý muốn. Đối với cán bộ Quân đội, “dám chịu trách nhiệm” thể hiện ở tính cầu thị, sẵn sàng tiếp nhận sự phê bình, đóng góp từ tập thể, đồng chí, đồng đội, cấp trên, cấp dưới để điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện phẩm chất, năng lực, phong cách, lề lối làm việc cũng như trong xử lý, giải quyết công việc và các mối quan hệ, bảo đảm phù hợp với từng đối tượng, nhiệm vụ và tình hình thực tiễn của từng cơ quan, đơn vị. Dám nhận lỗi, sửa sai, làm gương cho cấp dưới, củng cố kỷ luật và tính thống nhất trong đơn vị. Dám đối diện khuyết điểm, hình thành động lực để cống hiến, hy sinh vì tập thể, đơn vị. Dám đấu tranh, phòng, chống tiêu cực, để ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; tạo môi trường cho sự sáng tạo, dám thử nghiệm, dám làm những việc khó khăn, chưa có tiền lệ.

Năm là, “dám đổi mới, sáng tạo” của cán bộ Quân đội

“Dám đổi mới, sáng tạo” là sự đánh giá năng lực tổng hợp dựa trên nền tảng tri thức khoa học với bản lĩnh chính trị tư tưởng của cán bộ. Dám đổi mới cách nghĩ, cách làm, dám thay đổi tư duy bảo thủ, tiêu cực; dám sáng tạo là cách thức vận dụng tri thức mới ứng dụng vào quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ nhằm nâng cao hiệu quả công tác. “Dám đổi mới, sáng tạo” của cán bộ Quân đội phải được thể hiện trong cả tư duy và hành động; sẵn sàng từ bỏ cái cũ, cái lạc hậu, cái không còn phù hợp đang cản trở sự phát triển; đồng thời, tiếp thu cái mới, tiến bộ, phù hợp, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý, chỉ huy và thực hiện các nhiệm vụ được giao của cơ quan, đơn vị. Đổi mới, sáng tạo đòi hỏi cán bộ Quân đội phải tích cực, chủ động học hỏi, học ở cấp trên, đồng cấp, cấp dưới, học ở Nhân dân, học ở mọi lúc, mọi nơi, tiếp thu kinh nghiệm thực tiễn của các thế hệ đi trước để không ngừng bổ sung, hoàn thiện phẩm chất, năng lực, trình độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ luôn vận động, phát triển.

Sáu là, “dám đương đầu với khó khăn, thử thách” của cán bộ Quân đội

“Dám đương đầu với khó khăn, thử thách” là bản lĩnh của cán bộ Quân đội thể hiện tinh thần không sợ hãi, rụt rè, lùi bước và hành động tích cực, chủ động, xông pha đi đầu, dấn thân vào những công việc khó, việc mới trong xây dựng, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, trong lãnh đạo, quản lý, chỉ huy, điều hành mọi mặt hoạt động của đơn vị và thực hiện nhiệm vụ được giao; thể hiện ở khát vọng, dấn thân, vươn lên; sống có lý tưởng, bản lĩnh, tuân thủ pháp luật, kỷ luật quân đội; có tinh thần xung kích, tình nguyện, cống hiến cho đơn vị, quân đội và đất nước; có tri thức, giỏi kỹ năng, giàu sáng tạo, khỏe thể chất và tinh thần, có ý thức tự học, cầu thị; ý thức sâu sắc được những đạo lý, giá trị nhân văn cao cả trong cuộc sống, luôn giữ tâm mình trong sáng, hướng thiện, gian nan chẳng nản, khó khăn chẳng sờn để khởi nguồn cho những hành động có ích cho cơ quan, đơn vị, quân đội và đất nước.

Bảy là, “dám hành động vì lợi ích chung” của cán bộ Quân đội

“Dám hành động vì lợi ích chung” là mục tiêu, yêu cầu cao nhất mà “6 dám” nêu trên cần phải đạt được. Luôn đặt lợi ích chung lên trên, ưu tiên lợi ích quốc gia dân tộc, đơn vị, tập thể, kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân; dám đổi mới và sáng tạo, đề xuất sáng kiến, cách làm mới hiệu quả, không ngại thử nghiệm công nghệ (như chuyển đổi số) vì mục tiêu chung; kiên quyết đấu tranh chống lại chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm, lối sống vị kỷ, suy thoái tư tưởng chính trị; luôn có trách nhiệm cao trong triển khai nhiệm vụ, dám đương đầu thử thách, khó khăn, chưa có tiền lệ, hướng đến mục tiêu cao nhất là phụng sự Tổ quốc, Nhân dân và Đảng, xây dựng Quân đội vững mạnh.

2.2. Giá trị tinh thần “7 dám” của cán bộ Quân đội nhân dân Việt Nam

Một là, tinh thần “7 dám” là sự phát triển, cụ thể hóa, làm phong phú thêm quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tính năng động, sáng tạo của ý thức và vai trò của con người trong hoạt động thực tiễn

Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (1848), người cộng sản được xác định là bộ phận kiên quyết nhất, thúc đẩy phong trào công nhân hướng tới mục tiêu xóa bỏ chế độ tư hữu, giai cấp và xây dựng xã hội cộng sản. Theo quan điểm của V.I.Lênin, mỗi người cộng sản nếu có bản lĩnh chính trị và lập trường cách mạng kiên định, có trình độ trí tuệ, không tự bôi nhọ đạo đức, thanh danh của mình, thì không một thế lực phản động nào có thể xóa bỏ được vai trò và uy tín của người cộng sản cũng như của đảng cộng sản cầm quyền.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên đề cập đến tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Ở Người, hội tụ tư duy lý luận khoa học và hành động đặc biệt sâu sắc, sáng tạo và đổi mới. Phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự vận dụng nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn, nói đi đôi với làm. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cổ vũ tinh thần đổi mới, mạnh dạn, dám nghĩ, dám làm trong phát triển sản xuất và xây dựng hợp tác xã. Cũng chính Người yêu cầu mọi cán bộ, đảng viên phải nêu gương cho quần chúng trong việc chủ động, kiên quyết khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, đường mòn lối cũ, chậm đổi mới. Thấm nhuần tư duy lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khái quát tinh thần “7 dám” của cán bộ Quân đội nói riêng, cán bộ, đảng viên nói chung. Đó là sự phát triển, bổ sung làm phong phú thêm kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Hai là, tinh thần “7 dám” góp phần phát triển tư duy, hoàn thiện lý luận về công tác cán bộ của Đảng

Tinh thần “7 dám” là quan điểm thể hiện bản lĩnh chính trị, tư duy chiến lược và quyết tâm cao trong chỉ đạo xây dựng đội ngũ cán bộ. Đó là sự cụ thể hóa tiêu chuẩn, thước đo “tâm - tầm - trí” của người cán bộ của Đảng nói chung, cán bộ quân đội nói riêng, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng định hướng, chỉ đạo xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong thời kỳ mới. Tinh thần “7 dám” là sự khái quát cô đọng, súc tích phản ánh đầy đủ, cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng thực hiện tiêu chuẩn cán bộ được Đảng xác định trong các văn kiện, nghị quyết. Tinh thần “7 dám” chính là quan điểm, mục tiêu, tiêu chuẩn đối với công tác cán bộ nói chung, công tác cán bộ trong Quân đội nói riêng, trở thành “kim chỉ nam” định hướng xuyên suốt quy trình tuyển chọn, đào tạo, rèn luyện, thử thách, bố trí, bổ nhiệm đội ngũ cán bộ hiện nay và trong tương lai của các cấp ủy, tổ chức đảng nói chung, trong Đảng bộ Quân đội nói riêng.

Ba là, tinh thần “7 dám” trở thành phương châm chỉ đạo xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội thời kỳ mới

Tinh thần “7 dám” chính là phương châm chỉ đạo xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội nói riêng, cán bộ, đảng viên nói chung trong thời kỳ mới. Bởi lẽ, thực hiện tốt tinh thần “7 dám” sẽ trực tiếp góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong thời kỳ mới như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định. Quân đội nhân dân Việt Nam là đội quân từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu, quân đội của dân, do dân và vì dân. Suốt chiều dài lịch sử chống xâm lược, nhất là hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ, quân đội luôn tiên phong và đóng vai trò nòng cốt trên mặt trận chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong thời kỳ mới, trước những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới, khu vực, sự phát triển của khoa học, công nghệ, nhất là cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0; trước thời cơ, vận hội và khó khăn, thách thức đòi hỏi cán bộ Quân đội càng phải quyết tâm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, vì lợi ích chung, vì thắng lợi của công cuộc xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Bốn là, trong hoạt động thực tiễn, tinh thần “7 dám” là sự đột phá trong khắc phục tư duy cầm chừng, “né tránh”, “sợ sai” của cán bộ Quân đội

Tinh thần “7 dám” khuyến khích sáng tạo, dám làm những việc mới, phức tạp, chưa có tiền lệ, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đặc biệt trong chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội dám đương đầu, dám hành động, sẵn sàng chịu trách nhiệm, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích nhóm. Tinh thần “7 dám” là “chìa khóa” để giải quyết các khó khăn, thách thức, tạo niềm tin trong nhân dân và phát huy sức mạnh tổng hợp của đất nước. Vì vậy, tinh thần “7 dám” có ý nghĩa to lớn trong chỉ đạo thực tiễn bồi dưỡng, rèn luyện và phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong Quân đội.

Năm là, tinh thần “7 dám” là thước đo bản lĩnh cán bộ Quân đội, mang lại giá trị thực tiễn to lớn trong việc nâng cao hiệu quả công tác, thúc đẩy sáng kiến, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Đảng ta yêu cầu trong hoạt động thực tiễn, đội ngũ cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ Quân đội nói riêng hiện nay phải thể hiện tư duy đổi mới, bứt phá, nhằm khai thông, mở lối phát triển để đạt hiệu quả tối ưu trước một vấn đề, một công việc nào đó, nhất là cái mới, việc mới, chứ không phải thụ động, tuân theo những nếp nghĩ, thói quen phổ biến. Cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ Quân đội thể hiện dũng khí, tính cương trực, thẳng thắn, công tâm, khi nhận định, xem xét, phán quyết một vấn đề, một sự việc nào đó, phải dám hành động và “dám chịu trách nhiệm” về hành động của mình.

Sáu là, tinh thần “7 dám” giúp mỗi cán bộ Quân đội ý thức rõ hơn về chức trách, nhiệm vụ của mình

Đi cùng đó là sẵn sàng thực hiện trách nhiệm giải trình, khắc phục hậu quả hoặc tự giác chấp hành các hình thức, mức độ kỷ luật trước những hậu quả từ vi phạm của mình. Đặt trong bối cảnh hiện nay, Đảng coi “dám đổi mới, sáng tạo”, “dám đương đầu với khó khăn, thử thách” và “dám hành động vì lợi ích chung”, vì nước, vì dân, là rất đúng đắn. Tinh thần “7 dám” khuyến khích tinh thần dấn thân, sẵn sàng tư duy và hành động đột phá trước những vấn đề khó khăn mà thực tiễn quá trình công tác của cán bộ Quân đội đang đặt ra, để phụng sự lợi ích chung của Nhân dân, của đất nước.

3. Kết luận

Tinh thần “7 dám” được xem là “cẩm nang” đối với mỗi người cán bộ Quân đội. Đó chính là những tiêu chí mang tính “định lượng” để cán bộ Quân đội gương mẫu rèn luyện, tu dưỡng bản thân, luôn xứng đáng với danh hiệu cao quý “Bộ đội Cụ Hồ”, đáp ứng được lòng mong mỏi và sự tin tưởng của Nhân dân, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Danh mục tài liệu tham khảo

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII), Nghị quyết 26-NQ/TW, ngày 19/5/2018 về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.
2. Lương Cường, “Xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, Số tháng 11/2017, tr.6-10.
3. Phan Văn Giang, “Xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh, tiến lên hiện đại, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, Tạp chí Quốc phòng toàn dân điện tử, ngày 29/6/2022.
4. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 109-NQ/QUTW, ngày 11/02/2019 về xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp chiến dịch, chiến lược đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.